Melissa Depraetere & Caroline Gennez

"Zo leuk," stelt Caroline Gennez bij het binnenkomen. "Dit is ons eerste dubbelinterview samen. Waarom heeft niemand hier eerder aan gedacht?" Melissa Depraetere en Caroline Gennez komen duidelijk goed overeen. "Melissa en ik zijn van een verschillende generatie maar doen op eenzelfde manier aan politiek", stelt Gennez. "Vanuit een socialistische overtuiging, maar ook met de wil om dingen te veranderen in een regering met partijen die ideologisch anders denken. De tijdsgeest is niet bepaald links. Dat betekent: haar op je tanden hebben en voor je dossiers gaan."

De twee socialistische ministers hebben inderdaad stevige portefeuilles in de regering-Diependaele. Melissa Depraetere is viceminister-president en minister van Wonen, Energie, Klimaat, Toerisme en Jeugd. Caroline Gennez is minister van Welzijn, Armoedebestrijding, Cultuur en Gelijke Kansen. Toch is het knokken in een regering gedomineerd door N-VA die vijf van de negen ministers levert, waaronder de minister-president. "We zijn inderdaad verplicht om dicht bij elkaar te kruipen," zegt Depraetere. "Caroline en ik zijn de enige twee socialisten op de ministerraad. Daar moeten we vaak actief onze dossiers verdedigen. Want sommige ministers met minder portefeuilles, en dus minder agendapunten, bieden graag tegengewicht. We moeten dus scherp staan."

Sommige ministers met minder portefeuilles, en dus minder agendapunten op de ministerraad, bieden graag tegengewicht.

Hoe werkt u concreet samen?

Caroline Gennez: "We hebben één kabinet. Dat is een bewuste keuze. Zo delen we expertise. Medewerkers die voor het vicekabinet van Melissa werken, kunnen ook bezig zijn met gezondheid op het kabinet Welzijn of renovaties op het kabinet Klimaat."

Melissa Depraetere: "Rond Welzijn en Wonen versterken we elkaar. Jongeren stromen uit de jeugdhulp als ze 18 worden en moeten dan op zoek naar een woning. Vroeger hadden zij versneld toegang tot een sociale woning, maar dat werd door de vorige regering afgeschaft. Dan komen de medewerkers van Caroline op mijn deur kloppen: kan je dat toch eens herbekijken? Dat stond bij ons niet meteen op de radar, maar het was wel belangrijk om dit op te lossen. Ook rond dak- en thuisloosheid werken we samen. Net zoals rond cultuur en toerisme."

Caroline Gennez: "Als we organisaties op het kabinet ontvangen, dan is dat met onze beide medewerkers samen. Dat zorgt voor originele invalshoeken. In het Masterplan Kinderopvang hebben we zo niet alleen ingezet op plaatsen, prijzen en personeel, maar ook op infrastructuur. Omdat we weten dat dit voor veel lokale besturen soms een uitdaging is."

Melissa Depraetere: " … en dan kijken wij of dat energetisch in orde is."

Werkt iedereen dan te veel op zijn eigen eilandje?

Caroline Gennez: "De Vlaamse administratie is heel verkokerd. Mensen zijn niet geïnteresseerd welk agentschap waarvoor is bevoegd. We moeten dat overstijgen. Ook binnen eenzelfde bevoegdheid is veel fout gegroeid. Binnen Welzijn worden mensen met een beperking in hun leven drie keer anders ingeschaald op basis van hun zorgnood: als ze jong zijn door het Agentschap Opgroeien, als ze 18 jaar worden door het Agentschap Personen met een Handicap, en als ze 65 worden door Departement Zorg dat bevoegd is voor ouderenzorg. Binnen één bevoegdheid moet je al veel drempels wegwerken. Als je dat tussen meerdere bevoegdheden kan doen, ga je echt vooruit."

Melissa Depraetere: "Eén kabinet is ook een efficiëntie-oefening. Iedereen moet zijn deel doen in de besparingen. Doordat we samenwerken op ondersteunde profielen, zoals onthaal en ICT, kunnen we inzetten op inhoudelijke expertise."

Vooruit wilde enkel in deze Vlaamse regering stappen als de breuk werd gemaakt met de vorige regering. Is dat voldoende gebeurd?

Caroline Gennez: "Vooral op de sociale portefeuilles wilden we een trendbreuk realiseren, en dat is gelukt. Dit was mathematisch de enige mogelijke coalitie. Niet noodzakelijk de coalitie van ons hart, maar wel wat de kiezer wilde. Dan is Vooruit de eerste om de botten aan te trekken en in de modder te gaan staan om te onderhandelen voor wat we waard zijn. Ik ben fier op wat we hebben binnengehaald."

Melissa Depraetere: "De bevoegdheden van Caroline en ikzelf vertegenwoordigen 40% van de volledige begroting. We boksen boven ons gewicht in de Vlaamse regering."

Caroline Gennez: "De grootste investeringen zitten bij ons, bij Wonen en Welzijn. En Jeugd en Gelijke Kansen zullen sommigen misschien kleine portefeuilles noemen, maar ze zijn wel belangrijk om de humuslaag die de samenleving sterk maakt te voeden."

Melissa Depraetere: "In de media is minder aandacht voor het Vlaamse niveau. Maar dat is niet wat je hoort als je bij mensen thuis gaat. Ik zat voordien in de federale bubbel. Toen ik in de campagne huisbezoeken deed, ging het over leerkrachten voor de klas, wachtlijsten in de zorg, hoge huisprijzen, enzovoort. Allemaal Vlaamse thema's. Maar doordat die thema's in de media minder aan bod kwamen, had ik het gevoel dat de coalitiepartners die voorbije tien jaar in de Vlaamse regering zaten (N-VA en cd&v, wv) de zaken wat wilden laten kabbelen. Terwijl wij net veel wilden veranderen."

Conner Rousseau zei na het sluiten van het regeerakkoord: "We hebben gekeeperd zoals Thibaut Courtois om de lelijke, lelijke ideeën van N-VA tegen te houden." Wat waren die lelijke, lelijke dingen dan?

Caroline Gennez: "We moeten nu vooral focussen op wat we wél gaan doen. Dat is nog altijd keeperen, daar moeten we niet flauw over doen. Zo vinden wij het belangrijk dat inkomensgebonden kinderopvang gerealiseerd wordt en dat ook voor mensen met een lager inkomen drempels worden weggewerkt, waar anderen in de regering vinden dat er toch genoeg mensen zijn die de volle pot kunnen betalen. Voor ons zijn gemeenschapsvoorzieningen best voor iedereen toegankelijk. Daar moeten we inderdaad stevige robbertjes over vechten."

N-VA heeft een ander mensbeeld, dat is geen geheim.

Melissa Depraetere: "N-VA heeft een ander mensbeeld, dat is geen geheim. Op Sociaal Wonen ging dat vooral over de toegang tot rechten. De vorige minister van Wonen (Matthias Diependaele, wv) was daar streng op en zag een sociale woning vooral als springplank naar de private huurmarkt. Ook ik wil dat mensen aan de slag gaan en de taal leren, maar wil geen carrousel in gang zetten. Mensen hebben een dak boven het hoofd nodig om hun leven op orde te krijgen. Ik ben blij dat we de toegang zo breed mogelijk hebben kunnen houden."

Het was recent ook knokken om te komen tot een akkoord over een verruimd inkomensbegrip, een manier om het financieel vermogen van een aanvrager van steun vollediger in kaart te brengen. Bent u tevreden met het akkoord daarover?

Melissa Depraetere: "In Vlaanderen heb je niet veel tools op vlak van fiscaliteit. Wat we wel kunnen doen, is er tenminste voor zorgen dat de steun die we voorzien bij de juiste mensen terechtkomt. We zijn al streng bij sociale woningen om fraude te voorkomen, waar ik niet tegen ben als dat op een redelijke manier gebeurt. Maar in de zware besparingsoefening van vandaag kan je het ook niet maken dat een studiebeurs of verlaagd tarief in de kinderopvang naar iemand vloeit die dat totaal niet nodig heeft. Het is belangrijk dat dit eerlijker werd."

In het compromis tellen uiteindelijk enkel dividenden uit vennootschappen mee als verruimd inkomensbegrip en zullen aanvragers op eer moeten verklaren dat hun loon niet boven de inkomensgrens ligt. Is dat wel voldoende?

Melissa Depraetere: "Eerlijk: het akkoord dat we hebben gesloten, is quasi volledig het voorstel van Vooruit. Ook wij wilden niet dat spaargeld mee in aanmerking kwam. Het ging er ons vooral om dat het niet mogelijk is jezelf een laag loon in een vennootschap uit te keren, en zo sociale steun te ontvangen. Toen ik me onlangs ging inschrijven voor de kinderopvang (Depraetere is zwanger, wv), zei men er dat een week voordien nog een specialist-arts het laagste tarief kreeg. Dat kan dus niet meer. En die verklaring op eer is een eerste stap. In het akkoord is opgenomen dat we de federale regering blijven vragen om de controle mogelijk te maken. Als dat gebeurt, zal wie bij een verklaring op eer gelogen heeft een misdrijf gepleegd hebben, een sanctie krijgen en retroactief alle steun teruggevorderd zien."

Het akkoord rond het verruimd inkomensbegrip is quasi volledig het voorstel van Vooruit.

Is de federale regering een partner voor de Vlaamse regering?

Melissa Depraetere: "We hebben geen vat op Georges-Louis Bouchez, maar voor dit soort dossiers is het zeker een voordeel dat de drie Vlaamse partijen in beide regeringen zitten. Ook qua bevoegdheden bínnen Vooruit is er veel matching tussen federaal en Vlaams. Ik werk nauw samen met Rob Beenders die op Consumentenbescherming ook met wonen en energie bezig is."

Caroline Gennez: "Op vlak van Volksgezondheid en Welzijn hebben Frank Vandenbroucke en ik voor de eerste keer een interfederaal programma ontwikkeld, waarbij we rond kwetsbare mama's die zwanger zijn een netwerk van hulpverlening organiseren, met gynaecologen, vroedvrouwen, welzijnsorganisaties, Huizen van het kind, enzovoort."

Melissa Depraetere: "Ook het wegvallen van de politieke concurrentie is belangrijk. Dat was in de vorige legislatuur anders. Een deel van het politieke project was toen tegen de andere regering zijn. Rond klimaat was dat politiek spel voortdurend aan de gang. Dat is nu niet meer."

Caroline Gennez: "België is een complex land, met versnipperde bevoegdheden. Voor ons maakt het minder uit op welk niveau iets gebeurt, als we maar dingen kunnen verbeteren. We hebben niet het taboe dat als we in Vlaanderen investeren in preventie dat dit dan goed is voor de federale kas van de sociale zekerheid."

Federaal is beslist dat vanaf deze maand de werkloosheid in de tijd wordt beperkt, wat voor enorme sociale drama's bij bepaalde groepen zal zorgen. Wat doet Vlaanderen om dat op te vangen?

Caroline Gennez: "Ik steun de doelstelling om meer mensen aan het werk te krijgen. Het is de taak van de Vlaamse regering om mensen te ondersteunen in die zoektocht. Zo hebben we 30 miljoen euro uitgegeven om 1.400 zij-instromers naar de kinderopvang te halen. Daarnaast moeten we verder gaan in investeringen in werkbaar werk. We proberen de bevoegde minister (Zuhal Demir, wv) daar in mee te nemen. En ook praktijktesten op de arbeidsmarkt helpen om meer mensen kansen te geven."

De recente besparingen in de socio-culturele sector zorgden voor veel onvrede. Kan u vertellen hoe dat nu eigenlijk is gelopen?

Melissa Depraetere: (lacht) "Dat is voor onze memoires, vrees ik."

Het zette alleszins kwaad bloed bij 'de verschilligen', de titel van een boek dat u ooit schreef.

Caroline Gennez: "Ik kan dat begrijpen. Ik ben zelf kind van het middenveld. Ik was actief in een vluchthuis voor vrouwen die slachtoffer zijn van huiselijk geweld, hielp bij huiswerk van kinderen van asielzoekers, … Die tijd daar heeft me politiek gevormd. Kijk, het decreet sociaal-cultureel volwassenenwerk is, eerlijk waar, een rommeldecreet met veel administratie en planlast, wat voor veel organisaties moeilijk is om aan te voldoen. Dat decreet hebben we toegepast, samen met een regeringspartner die niet noodzakelijk heel warm loopt voor een divers maatschappelijk middenveld. We hebben lang gediscussieerd. Met de beperkte budgettaire ruimte wilden we organisaties die jarenlang negatief beoordeeld zijn niet opvissen. Daarnaast wilden we nieuwe middenveldorganisaties, zoals Hannah Arendt Instituut of Palestina Solidariteit, ook de kans geven in te stromen. Uiteindelijk krijgen meer dan 120 organisaties subsidies. Daarnaast zullen we ook dat decreet herschrijven zodat het minder planlast geeft."

Punt van discussie was natuurlijk dat een aantal linkse organisatie wél een positieve evaluatie kreeg maar teruggezet werd op een basissubsidie.

Caroline Gennez: "N-VA wilde een aantal organisaties die weigeren zich te distantiëren van geweld absoluut niet financieren. Dat was voor hen de rode lijn. En voor ons eigenlijk ook."

N-VA wilde een aantal organisaties die weigeren zich te distantiëren van geweld absoluut niet financieren. Dat was voor hen de rode lijn. En voor ons eigenlijk ook.

Melissa Depraetere: "Er zijn twee organisaties die volledig uitgesloten zijn van het decreet (Labo vzw en HOTM, wv). Daarover was weinig discussie, ook niet bij ons. De discussie ging over vooral over de vier organisaties die nu op lager bedrag zijn gezet (Vrede, Vredesactie, GetBasic/DeWereldMorgen en Climaxi, wv), waarvan het niet helemaal duidelijk is of ze het geweld van Code Rood al dan niet actief ondersteunen. We zijn blij dat ze hun subsidie niet volledig verliezen, zoals die twee andere organisaties."

Heeft het 'goed bestuur' waar Vlaanderen prat op gaat hiermee geen deuk gekregen?

Caroline Gennez: "Besturen is nooit evident. Het is altijd keuzes maken. We kijken elke dag in de spiegel: maken we het verschil? Tot nader order is het antwoord voor mij daarop ja."

Zit Vooruit dan vooral in de Vlaamse regering "om erger te voorkomen"?

Melissa Depraetere: "Voor een stuk wel, maar dat alleen is niet wervend genoeg. Je houdt het geen vijf jaar vol als je alleen maar het gevoel hebt dat je erger voorkomt. Je moet ook dingen kunnen verbeteren, het verschil maken. Met een budget van 6 miljard op Wonen kan dat. Net zoals met 1 miljard extra op Welzijn."

Caroline Gennez: "Het is belangrijk om perspectief te geven. Na de crisis in de kinderopvang tijdens de vorige legislatuur investeren we nu 200 miljoen extra én hervormen we. We lanceerden een oproep voor 4.500 nieuwe plaatsen kinderopvang met inkomenstarief. We kregen zo'n 11.000 aanvragen en konden er uiteindelijk zo'n 4.000 toewijzen. Het is de eerste keer dat die plaatsen effectief gerealiseerd worden."

Ook op vlak van sociale woningen is een serieuze inhaalbeweging nodig.

Melissa Depraetere: "We plannen een historische investering van 6 miljard, en ik heb de ambitie om dat geld ook daadwerkelijk uit te geven."

Waarom is er de voorbije jaren zo weinig gebouwd?

Melissa Depraetere: "De voornaamste reden is financiering. De bouwkost is enorm gestegen. Het budget dat woonmaatschappijen kregen, lag gewoon te laag. Sinds september 2025 zijn de budgetten aangepast. We zien daar in de aanvragen nu al het effect van. Daarnaast gaan we ook een pak strenger zijn met boetes voor gemeenten die geen sociale woningen willen bouwen. Er staan bijna 200.000 mensen op een wachtlijst. Er moéten 56.000 woningen bijkomen tegen 2042. Ieder moet zijn deel doen met het Bindend Sociaal Objectief. En voor wie in het verleden zijn deel niet deed, komen die niet-gerealiseerde sociale woningen er nog bovenop."

Kan u een voorbeeld geven van zo'n gemeente?

Melissa Depraetere: "In mijn eigen provincie heeft Alveringem nul sociale woningen gebouwd, terwijl ook daar mensen met een beperkt inkomen wonen. De burgemeester (Gerard Liefooghe, wv) zegt nu in de krant dat "da meiske de boete mag opsturen". Wel, hij zal ze krijgen. Het is absurd dat een burgemeester liever een boete betaalt dan sociale woningen bouwt. Het geld van die boetes gaat trouwens integraal naar de Huurpremie voor mensen die op de wachtlijst staan voor een sociale woning."

Het is absurd dat een burgemeester liever een boete betaalt dan sociale woningen bouwt.

In Ninove stelt Forza Ninove nu zo strenge lokale bindingsvoorwaarden dat een sociale woning voor veel mensen onmogelijk wordt.

Melissa Depraetere: "Ik was onlangs te gast in Ninove. Het ging die avond alleen over de problemen die ook Ninovieters ondervinden om een sociale woning te krijgen. Het verhaal van Guy D'haeseleer over lokale binding klopt niet. Hij bouwt gewoon zo weinig mogelijk sociale woningen. Ook andere steun aan armoedebeleid wordt afgebouwd. Voor leden van Forza Ninove zijn er wel cadeaus voor Sinterklaas en tickets voor Plopsaland. Dat is het verschil tussen liefdadigheid voor vrienden of sociale zekerheid voor iedereen."

Caroline Gennez: "Overal waar extremen aan de macht zijn, verliezen de mensen. De essentie waar het vandaag over gaat, is: versterken we de welvaartsstaat voor iedereen die zijn deel doet of bouwen we ze verder af? Als je kiest voor het versterken, moet je ook af en toe durven hervormen. Dat we soms tegenwind krijgen, mag socialisten niet weerhouden om bergop te blijven fietsen. Zo kweken we conditie (lacht)."

In Vlaanderen is een entente ontstaan tussen N-VA en Vooruit, die geleid heeft tot coalities op lokaal, Vlaams en federaal niveau. Wil N-VA niet vooral de welvaartsstaat afbreken?

Caroline Gennez: "Dat is gewoon niet aan het gebeuren. Federaal investeren we 4 miljard in onze sociale zekerheid. Daartegenover staat dat we langdurige werklozen naar de arbeidsmarkt proberen te krijgen en hen kansen te geven, en dat we vragen aan mensen om langer te werken waar dat kan en op een manier dat het werkbaar is. Internationaal gezien wordt België momenteel gezien als een baken van stabiliteit. We investeren én we hervormen. Als je enkel wil behouden wat er is, gaat het gegarandeerd verloren. Zoals zand in jouw hand: hoe harder je erin knijpt, hoe meer het tussen de vingers glipt."

Bart De Wever noemde gratis maaltijden op school, hét Vlaamse campagnepunt van Vooruit, "het domste wat je kan doen".

Melissa Depraetere: "(fijntjes) Dat is raar, want hij rolde die eerder al uit in Antwerpen en het staat nu ook in het Vlaamse regeerakkoord. We investeren 70 miljoen euro in gezonde schoolmaaltijden. Dat is een eerste stap. We willen dat verder uitrollen."

Caroline Gennez: "Er zijn intussen 90.000 kinderen die zo'n maaltijd op school krijgen. Dat zijn meer dan vier Sportpaleizen vol. We geloven sterk dat dit een belangrijke sociale investering is. Een kind op school met honger kan zich niet concentreren. Onlangs keurden we ook nieuwe gezondheidsdoelstellingen goed voor jongeren. Het is de eerste keer in dat mentaal welzijn bij jongeren zo centraal staat in Vlaanderen."

Zitten hier twee ministers die zich goed voelen in deze Vlaamse regering?

Melissa Depraetere: "Absoluut. We zijn met 9 ministers. Daarvan zaten er al 8 rond de onderhandelingstafel, enkel Cieltje Van Achter is daar nadien nog bijgekomen. De meningsverschillen zijn er, maar het respect ook. Het politiek gewoel leeft hier minder. Ik zat ook aan de onderhandelingstafel voor de federale regering. Het politieke spel dat Bouchez speelt, is andere koek."

Caroline Gennez: "De essentie voor socialisten is oplossingen bieden. Dan ben je zinvol bezig. Het hoeft niet over ons te gaan. Wel over wat we kunnen doen om het leven van mensen te verbeteren. Finaal is dat wat ze van ons verwachten."