Terwijl politici spreken over veiligheid en investeringen, vraagt een kind zich af waarom we geen gebouwen zetten voor wie niet kan slapen. Soms maakt een ontbijttafel meer duidelijk dan een regeerakkoord.
“Acht uur, het nieuws.” Aan de ontbijttafel in de ontwijde Sint-Jozefkerk in de Gentse Rabotwijk, is mijn koffie warm en slap, mijn roerei lauw en stevig. Mijn tafelgenoten zijn de overnachters die gisterenavond afkwamen op het burgerinitiatief Onder De Radar, dat quasi zonder middelen maar mét netwerk en een onmisbare partner in OCUP vzw, sinds november op deze buurtplek ook een wekelijks nachtinloopcentrum voor mensen in dak- en thuisloosheid uit de grond stampte. De kou in aantocht, 65.000 euro aan federale middelen voor Gentse winteropvang net geschrapt door minister Van Bossuyt, de precariteit van een groeiende groep die tussen de mazen van ons maatschappelijk vangnet valt een realiteit, de nachtopvangcapaciteit structureel ontoereikend. Hoe anders het politieke punt maken dat het menselijker kan, dan door het tegelijk te zeggen én te doen?
Minister Van Bossuyt schrapte net 65.000 euro aan federale middelen voor Gentse winteropvang
Het draagvlak voor menselijkheid bleek groot, de organisatie ervan doortastend: als soep, spaghetti, muziek, babbels, spel, pannenkoeken, gezelligheid. Intussen vullen tientallen burgers zoals ik de wekelijkse shiftenlijst van zondagavond tot maandagochtend, en nog een tiental meer achter de schermen de logistieke taken - infrastructurele veiligheid, gewassen lakens, vervoer, briefing, professionele doorverwijzingskanalen. Ook deze ochtend rollen we mee in alles wat op wieltjes loopt: koffie zetten, gebrieft worden, ontbijt maken, de slapers wekken, een praatje slaan, een maandagochtendsfeer scheppen - vandaag met Radio 1.
Zo luisteren we naar de plannen om toegangspoortjes te installeren in de stations. Mijn ochtendhoofd denkt aan alle keren dat perrons het decor vormden voor herinneringen van dierbaren in de armen kunnen sluiten of uitzwaaien. Dan pas besef ik dat mijn tafelgenoten andere scènes associëren met stations - plekken waar het warmer is dan buiten. We horen een woordvoerder beargumenteren dat de focus niet ligt op het terugverdieneffect, de poortjes moeten ook dienen om de veiligheid te verhogen.
Het nieuws wordt gevolgd door Brussels By Night, de aanleiding voor mijn overbuurman voor wat anekdotes over hoe anders zijn ervaringen in de verschillende steden waar hij al de nacht deelde met de straat. Ik voel de betekenis van Raymond Van het Groenewouds lyrics verschuiven.
Een tafel verder hoor ik een man tegen zijn tafelgenoten zeggen dat hij niet weet hoe lang hij het nog volhoudt. Hij draagt een ribfluwelen jasje zoals een van mijn vrienden, een warme pet zoals mijn vader, witte draadloze oortjes zoals er ook in mijn jaszak zitten. Er komt niet veel repliek van zijn - naar mijn veronderstelling - meer ervaren disgenoten.
Ik lees later pas hoe duur de toegangspoortjes zijn. 15 miljoen euro
Ik lees later pas hoe duur toegangspoortjes zijn. De inschatting voor enkele Antwerpse premetrostations (deel van het Vlaams Regeerakkoord) wordt bovengehaald, bedraagt 15 miljoen euro. Een investering die zich niet zal terugverdienen, daar lijkt het ook niet om te gaan.
's Avonds vertelt mijn zoon tijdens ons slapengaanpraatje dat er podcastmakers op bezoek waren op school. Kinderen mochten vertellen waar ze wakker van lagen, de podcasters gingen dan aan de slag om het probleem op te lossen, zodat er weer rustig geslapen kon worden.
Hij was mee aan tafel geschoven. “Wat is jouw probleem?” hadden ze vrolijk gevraagd. “Armoede” had hij gezegd. Sinds hij armoede probeert te begrijpen, kan hij inderdaad moeilijker slapen. Het was stil geworden aan de tafel. Het bleek een probleem dat minder geschikt was voor de podcast zoals ze die zagen. En of er een ander kindje wilde aanschuiven.
Ik zeg iets, troostend bedoeld, over problemen die complex zijn, waarvoor oplossingen niet voor de hand liggen. “Kunnen ze niet een gebouw bouwen, waar mensen die het nodig hebben even kunnen wonen?”, vraagt hij. “Hoeveel zou dat kosten, mama?”
Ik stop mijn uitleg over complexiteit, denk aan de 15 miljoen voor de metropoortjes in Antwerpen. We zoeken het samen op: in 2024 werd in Gent een project met 11 'robuuste' woningen opgeleverd, voor mensen met een verleden in dakloosheid. De bouw kostte 1,2 miljoen, een dikke 100.000 euro per stuk. De stadsbegroting voorziet 1 miljoen euro extra per jaar voor preventie en bestrijding van dak- en thuisloosheid, maar dat leverde nog geen extra nachtopvangbedden op. Cijfers naast elkaar leggen brengt ook gewoon wel helderheid in complexiteit. Begrijpen hoe een overheid haar geld uitgeeft blijft zó cruciaal.
Cijfers naast elkaar leggen brengt helderheid in complexiteit. Begrijpen hoe een overheid haar geld uitgeeft blijft zó cruciaal
Toen het buiten licht werd, gespte de man met de pet als mijn vader zijn rugzak aan, passeerde nog even langs ons afwastafeltje. “Nogmaals bedankt”, zei hij, een hand op zijn hart leggend. Druppelsgewijs liep iedereen de kerk weer buiten, de stad in, om er op te gaan in onze ruimtelijk overlappende en toch parallelle werelden.
Voor mijn zoon plaats had gemaakt voor het volgende kindje, had hij met de podcasters afgesproken dat ze zouden proberen iemand voor de microfoon te krijgen die zelf armoede kende. Zodat die kon zeggen wat er nodig was, om beter te kunnen slapen. De volgende keer wil hij checken hoe het daarmee gaat. Hij is alvast gewapend met enkele cijfers.